AI ma'lumotlar markazlarining murakkab zanjiri: 3,2 milliard dollarlik Lake Mariner loyihasidagi mas'uliyat muammolari
Nyu-York shtatidagi 3,2 milliard dollarlik Lake Mariner ma'lumotlar markazida yuz bergan yong'in sun'iy intellekt infratuzilmasidagi jiddiy muammolarni ochib berdi. Majmuada TeraWulf, Fluidstack, Google va Anthropic kabi bir qator subyektlar qatnashayotgani sababli xavfsizlik, atrof-muhit va jamoat oldidagi javobgarlik tarqoq holatda qolmoqda. Yong'in o'chiruvchilar ishlamaydigan gidrantlar va xavfsizlik hujjatlari yo'qligiga duch kelgan, mahalliy aholi esa va'da qilingan ish o'rinlari berilmagani hamda shovqindan shikoyat qilmoqda. Shuningdek, loyihaning toza energiya bo'yicha bergan bayonotlari mustaqil tasdiqlanmagani va elektr tarmog'iga ortiqcha yuk tushirayotgani e'tirozlarga sabab bo'lmoqda.
Nyu-Yorkning Somerset shahrida sobiq ko'mir koni o'rnida qurilayotgan 3,2 milliard dollarlik Lake Mariner sun'iy intellekt data-markazida yuz bergan yong'in AI infratuzilmasi bilan bog'liq murakkab zanjirni fosh qildi. Barker yong'in xavfsizligi bo'limi bino ichiga kirganda ogohlantirish va o'chirish tizimlari ishlamayotgani, uchta gidrantda suv yo'qligi hamda xavfli kimyoviy moddalar to'g'risidagi xavfsizlik varaqlari go'yoki yonib ketganiga duch kelgan.
Ushbu loyiha zamirida o'zaro chigallashgan korporativ tizim yotadi: maydonni TeraWulf kompaniyasi o'z bosh direktori Paul Pragerga tegishli yerdan ijaraga olib boshqaradi, markazni Britaniyaning Fluidstack firmasi yuritadi, Google kelajakdagi 14 foizlik ulush va ijara kafolatiga ega, Anthropic esa hisoblash quvvatlarining asosiy iste'molchilaridan biri hisoblanadi. Bunday ko'p bosqichli tuzilma yong'in xavfsizligi, operatsion mas'uliyat va ekologik ta'sirlar bo'yicha javobgarlikni kim o'z zimmasiga olishi borasida noaniqliklar keltirib chiqarmoqda.
Mahalliy hamjamiyat va hukumat vakillari ham loyihadan norozi bo'lmoqda. 500 megavattgacha energiya sarflaydigan markaz 2019-yilda va'da qilingan 165 ta doimiy ish o'rni va 85 million dollarlik sarmoya o'rniga atigi 35–40 kishini ish bilan ta'minlashi ma'lum bo'ldi. Nyu-York gubernatori Keti Xokul yirik data-markazlar uzoq muddatli ish o'rinlari yaratmayotganini ta'kidlab, ularning rivojlanishiga moratoriy e'lon qildi. Aholi esa 24/7 rejimida davom etayotgan qattiq g'o'ng'illash va shovqindan shikoyat qilmoqda.
Shu bilan birga, markazning «yashil energiya» bo'yicha bayonotlari ham shubha ostida qolmoqda. TeraWulf avvalroq 95 foiz toza energiyadan foydalanishini aytgan bo'lsa, keyinchalik bu ta'rifni «past uglerodli» manbalarga o'zgartirdi. Haqiqatda esa kompaniya Nyu-York umumiy elektr tarmog'iga va NYPA ulgurji bozoriga tayanadi hamda toza energiya sertifikatlarini xarid qilmaydi. Anthropic va Google kabi kompaniyalarda ham ushbu ijaraga olingan majmuada toza energiya talablariga to'liq rioya qilinayotganini tekshirish mexanizmlari mavjud emasligi oydinlashdi.
AI modellarini yaratuvchi va server infratuzilmasini ijaraga oluvchi kompaniyalar uchun mazkur holat ijara shartnomalarida faqat quvvatni emas, balki xavfsizlik, mahalliy qonunchilik va ekologik standartlarga rioya etilishini to'g'ridan to'g'ri tekshirish mexanizmlarini joriy qilish zarurligini ko'rsatadi.
PDF, DOCX yoki boshqa hujjatni shunchaki qisqartirish emas, balki mezonlar bo'yicha tahlil qilish va dalil bilan tekshirish usuli.