Bolalarning sun'iy intellektli do'st-roboti ishdan chiqqanda nima sodir bo'ladi?
Moxie kabi sun'iy intellektga asoslangan ijtimoiy robotlar autizm va boshqa neyro-xilma-xil holatlarga ega bolalarga muloqot va hissiy ko'nikmalarni o'rgatish uchun ishlab chiqilmoqda. Yale va Janubiy Kaliforniya universitetlari olimlarining tadqiqotlari robotlar bolalarda ko'z aloqasi o'rnatish va ijtimoiy ko'nikmalarni rivojlantirishda yordam berishi mumkinligini ko'rsatmoqda. Biroq, dastlabki terapevtik va'dalarga qaramay, bu kabi qurilmalar vaqt o'tishi bilan texnik va funksional muammolarga duch kelmoqda. Ushbu loyihalar AI hamrohlarning uzoq muddatli barqarorligi va bolalar ruhiyatiga ta'siri haqida jiddiy savollarni o'rtaga tashlaydi.
Sun'iy intellekt bilan jihozlangan interaktiv o'yinchoqlar bozori jadal rivojlanmoqda. Curio kompaniyasining Grok nomli AI yumshoq o'yinchog'idan tortib, Mattel tomonidan rejalashtirilayotgan OpenAI texnologiyali Barbielargacha bo'lgan qurilmalar bolalar hayotiga kirib bormoqda. Ushbu toifada alohida o'rin tutuvchi Moxie roboti esa neyro-xilma-xil (neurodivergent) bolalarga hissiyotlarni boshqarish, ko'z bilan aloqa qilish va navbat almashish kabi ijtimoiy ko'nikmalarni o'rgatish maqsadida yaratilgan.
Yale universiteti kompyuter olimi Brayan Skassellatining tadqiqotlari robotlarning autizm bilan yashovchi bolalarga terapevtik yordam berish salohiyatini tasdiqlagan. Tajribalarda robot bilan muloqot qilgan bolalarda ijtimoiy faollik va vizual aloqa sezilarli darajada yaxshilangani qayd etilgan. Mutaxassislar robotlarning charchamasligi, cheksiz takrorlashga sabri yetishi va bolaning o'ziga xos o'rganish tezligiga moslasha olishini inson terapevtlariga qaraganda katta afzallik deb bilishadi.
Biroq amaliyotda bunday aqlli qurilmalar doim ham kutilgan uzoq muddatli natijani bera olmayapti. Vaqt o'tishi bilan robotlarning terapevtik funksiyalari o'zgarishi, tizimdagi uzilishlar yoki qo'llab-quvvatlashning to'xtashi bolalar bilan shakllangan hissiy bog'liqlikni xavf ostiga qo'yadi. Tanqidchilar ko'plab sun'iy intellektli o'yinchoqlar kabi bu robotlar ham ma'lum muddatdan so'ng eskirib, amaliy qiymatini yo'qotishi mumkinligidan xavotirda.
Bolalar va tibbiy soha uchun AI mahsulot ishlab chiquvchilar apparat ta'minotining uzoq muddatli barqarorligi, xizmat ko'rsatish davomiyligi va hissiy bog'liqlik keltirib chiqaradigan etik masalalarni inobatga olishlari zarur.