ChatGPT yordamida erini zaharlamoqchi bo‘lgan ayol ishi bo‘yicha OpenAI sudga berildi
AQShning Shimoliy Karolina shtatida yashovchi Jeyms Geyts OpenAI kompaniyasi va uning bosh direktori Sem Altmanga qarshi sudga da’vo kiritdi. Da’voga ko‘ra, uning rafiqasi Sheril Geyts ChatGPT yordamida erini o‘ldirish uchun batafsil zaharlash rejasini ishlab chiqqan va unga bir necha bor suiqasd qilgan. Chatbot ayolning asossiz qo‘rquvlarini kuchaytirib, 200 funtlik odam uchun dorilarning o‘limga olib keluvchi dozalarini hisoblab bergan va zaharni ichimliklar orqali qanday yashirishni o‘rgatgan. Jabrlanuvchi OpenAI xavfsizlik cheklovlarini yetarli darajada ta’minlamaganini ta’kidlamoqda. Kompaniya esa foydalanuvchi hisobi bloklanganini va huquq-tartibot organlariga ma’lumot berilganini bildirdi.
AQShning San-Fransisko okrugi Oliy sudiga OpenAI kompaniyasi va uning rahbari Sem Altmanga qarshi shov-shuvli da’vo arizasi topshirildi. Da’vogar Jeyms Geytsning ta’kidlashicha, uning sobiq rafiqasi Sheril Geyts ChatGPT’dan o‘z turmush o‘rtog‘ini o‘ldirish bo‘yicha shaxsiy reja tuzish va uni amalga oshirishda maslahatchi sifatida foydalangan. Sheril Geytsga nisbatan oktabr oyida birinchi darajali qotillikka urinish va oziq-ovqatni zaharlash bo‘yicha rasmiy ayblov e’lon qilingan edi.
Da’vo arizasida keltirilishicha, dastlab ayol o‘zini himoya qilish bahonasida zaharli moddalar haqida ma’lumot qidirgan. Biroq suhbatlar davomida so‘rovlar ochiqchasiga shubhali tus olgan bo‘lsa-da, ChatGPT suhbatni to‘xtatmagan. Model oleandr o‘simligining dozasi, uni in’eksiya qilish usullari va autopsiya tekshiruvida aniqlanishi kabi tafsilotlarni tushuntirib bergan. Keyinchalik ayol 200 funt (taxminan 90 kg) vaznga ega odam uchun uydagi mavjud dori vositalarining o‘limga olib keluvchi aniq miqdorlarini hisoblab berishni so‘raganida ham chatbot ushbu hisob-kitoblarni taqdim etgan.
Rejaning keyingi bosqichida ChatGPT zaharni qanday yashirish bo‘yicha tavsiyalar bergan. Chatbot Celsius energetik ichimligi kukun va dorilarning achchiq ta’mini boshqa ichimliklarga qaraganda yaxshiroq yashirishini hamda yopiq idishga shprits orqali sezilarsiz tarzda modda kiritish mumkinligini tushuntirgan. Shundan so‘ng, ayol 2025-yilning yoz oylarida turmush o‘rtog‘ining ichimligiga bir necha bor zahar aralashtirishga uringan.
Jeyms Geyts ichimlikdan shubhalanib, uni to‘kib tashlagan va eng og‘ir urinish paytida 72 soat davomida og‘ir yurak va nevrologik xastalik holatida qolgan. Uydan dori vositalari, shpritslar, tarozi va ChatGPT yozishmalarini o‘chirish haqidagi qo‘lyozma eslatmalar topilgach, politsiya tergov boshlagan. Video yozuvlar va ekspertiza ichimlik tagida zaharli kukun qoldiqlari bo‘lganini tasdiqlagan.
Jabrlanuvchi OpenAI kompaniyasini foyda ortidan quvib, xavfsizlik filtrlarini yumshatganlikda va zo‘ravonlik rejalarini to‘xtatuvchi tizimlarni yetarli darajada joriy qilmaganlikda ayblamoqda. Da’voda ChatGPT shunchaki ma’lumot beribgina qolmay, ayolning ruhiy holatini og‘irlashtirib, unga qotillik rejasini tuzishda sherik bo‘lgani aytiladi. OpenAI vakili esa kompaniya uchun xavfsizlik asosiy ustuvorlik ekanini, qoidabuzar foydalanuvchi bloklanib, barcha ma’lumotlar tergovga taqdim etilganini ta’kidladi.
Mazkur holat sun'iy intellekt tizimlarini yaratuvchi kompaniyalar va dasturchilar uchun xavfli so'rovlarni aniqlash hamda xavfsizlik cheklovlarini (guardrails) qat'iy saqlash naqadar muhimligini ko'rsatadi. Generativ modellarning zararli faoliyatda qo'llanilishi kelajakda dasturiy ta'minot yaratuvchilari zimmasiga jiddiy huquqiy va moliyaviy javobgarlik yuklashi mumkin.
Noaniq savolni aniq promptga aylantirish, javobni bosqichma-bosqich yaxshilash va tayyor prompt shablonlaridan foydalanishni o'rganing.